Tag Archives: stríð

a1

Það er ýmist ofskynjað eða vanskynjað

23. 4. 2016, 19:44

Facebook-lögreglan í Reykjavík hefur undanfarið “verið að fá til [sín]” fólk undir áhrifum LSD sem hefur “enga sögu af óreglu” og stundar meira að segja “skóla og eða vinnu”. Þessa einstaklinga segir hún haldna “þeim misskilningi að efnið sé svo til hættulaust” — þetta venjulega en vímaða fólk sé heppið ef það nær að “lenda í fangaklefa yfir nótt”, enda sé það “illviðráðanlegt, haldið miklum ranghugmyndum um sig og eða umhverfi sitt, með gríðarlega hátt sársaukaþol og verulega hættulegt umhverfi sínu en þó fyrst og fremst sjálfu sér.”

Ég hef séð margt fólk á LSD og þekki hugarheim þess, enda hef ég reynt það og skyld efni sjálfur. Ég gerði það að vel athuguðu máli, í góðum aðstæðum, og prísa mig sælan að hafa ekki hitt lögregluna á meðan. Til að skilja hvers vegna ég hefði örugglega verið “illviðráðanlegur” ef það hefði gerst krefst skilnings á vímunni sem um ræðir; skilnings sem lögregluna virðist sárskorta. Fólk í ofskynjunarvímu er í mjög viðkvæmu hugarástandi, og ég myndi ekki óska mínum versta óvini að vera handtekinn og læstur inni þegar þannig stæði á honum.

Víma
Mér er fyllilega ljóst að skyldmenni mín, jafnvel fólk sem þekkir mig ekki neitt, er víst til að súpa hveljur við tilhugsunina að almennt óbrjálaður maður (einsog ég held að ég sé) gæti hugsað sér aðra eins vitleysu og að taka LSD. Ég veit. Einu sinni vissi ég ekkert um vímuefni heldur, nema það sem stóð á skefjalausum áróðursveggspjöldum í Menntaskólanum að Laugarvatni. Þau voru sirka á þá leið að ofskynjunarlyf grauti í manni heilann og séu brattur óklífanlegur hjalli niður í djúp geðrofs og vitfirru. Ég tók þessi skilaboð alvarlega í einhvern tíma, en það sannaðist vel nokkrum árum síðar hver megingallinn við svona framsetningu er: ef maður kynnist áhrifum efnanna sjálfur, og sér hve fjarri þau eru ímyndinni sem maður hefur, þá er hætt við að maður missi alla trú á áróðrinum. Líka þeim sannleikskornum sem gætu verið skynsamlegar viðvaranir.

Mér til lukku fann ég raunveruleikamiðað yfirlit yfir áhrif vímuefna áður en ég prófaði þau. Þótt vímustefna ríkisins gangi svo langt að nær allar rannsóknir á ofskynjunarlyfjum eru bannaðar, þá eru einhverjar til. Og þær gefa allt aðra mynd en áróður í skólum.

LSD er ekki vanabindandi — það er þvert á móti ávanalosandi. Ofskynjunarlyf eru líklegri til að draga úr þunglyndi og sjálfsmorðshugleiðingum en að ýta undir þau. Þau geta valdið geðtrufli síðar á lífsleiðinni, en samanborið við önnur vímuefni er skaði þeirra hverfandi.

Lögreglan segir nú við þá sem “hafa hugleitt” að taka LSD að það sé “stórhættulegt efni”. Þetta er satt, á sama hátt og er satt að áfengi getur valdið andstoppi, morðæði og dauða. Það væri villandi, gagnslaust fyrir þá sem vilja neyta áfengis skynsamlega og skilaboðin yrðu hundsuð af flestum sem hafa einhverja reynslu af efninu.

Þegar ekki er farið af samúð og skilningi í kynningu á vímuefnum, heldur af ofbeldisfullri refsigirnd eða óumbeðinni og miskunnarlausri hjálpsemi sem felst í að fangelsa mann meðan á vímunni stendur, þá er ekki annars að vænta en að þú skapir tvo hópa: englana sem aldrei snerta á vímuefnum (nema áfengi og tóbaki, sem eru undanskilin þessum áróðursherferðum) og djöflana sem hundsa ofbeldisfulla ráðgjöfina.

Svo er bara að prófa
Mér sýndist á minni yfirferð að mesta hættan við að taka LSD væri tvíþætt. Í fyrsta lagi væri vafasamt að prófa það hefði maður andlega kvilla. Allt í góðu þar. Í öðru lagi væri bráðmikilvægt að hafa öruggt, traustverðugt, vinveitt umhverfi.

Það er skiljanlegt að fólk prófi stundum ofskynjunarefni án þess að hafa gengið úr skugga um þessa tvo hluti, á sama hátt og er skiljanlegt hvernig unglingar byrja að drekka. Það er þeim mun mikilvægara (og miklu mikilvægara en í tilfelli áfengis) að nálgast ókunnugt fólk sem ofskynjar af vinsemd og skilningi.

Skynjun manns á LSD er mjög skýr og beinskeytt, ómenguð af hugtökum. Hún er að því og mörgu öðru leyti barnsleg. Ólíklegustu hlutir vekja áhuga manns, lögmál heimsins þversnúast og margbrotna í mynda- og hugsanaflóði, veröldin geislar af kæti eða fellur saman í tvívídd eða er öll núna. Smæstu hlutir geta orðið að nafla veraldar, minnsta áreiti að sögulegum viðburði, smæsta misfella í samræðum yfirþyrmandi. Maður verður mjög næmur fyrir stressi og það getur algerlega gert útaf við mann að eiga í krefjandi samskiptum. “Vond tripp” geta farið í gang útaf ógnvænlegum hugmyndum sem maður bítur í sig, eða útaf skuggalegum aðstæðum sem maður er settur í. Það er hægt að vinna sig úr spíralhugsun á vondu LSD-trippi heima í stofu, til dæmis með því að fara út í labbitúr eða hringja í vin, en þessir möguleikar eru ekki í boði í fangaklefa. Þar er maður dæmdur til að kveljast.

Sjálfsuppfyllandi viðvörun
Þegar lögreglan álítur fólk á ofskynjunarlyfjum vera hættulegt, þá leiðir nálgun þeirra sjálfkrafa af sér hættulegar aðstæður — fyrir geðheilbrigði vímaða fólksins. Í vímu viltu síst þurfa að útskýra fyrir tortryggnum og ókunnugum mönnum hvað þú ert að gera. Ef þeir eru í þokkabót einkennisklæddir, með leyfi til að beita valdi, og álíta þig glæpamann, þá er voðinn vís. Þegar hún segir að hún telji fólk í þessu ástandi “verulega hættulegt umhverfi sínu”, þá get ég ekki ímyndað mér hverslags samskipti hún leiðir það í, hvað þá hvílíka martröð þau skapa í huga þess sem er í vímu. Facebook-lögreglan bætir við að eftir slíkar hamfarir sé það að “lenda í fangaklefa yfir nótt”, fyrir tætta sálina sem eftir stendur, “langt í frá það versta sem gæti komið fyrir.” Kannski. En það er fjári nálægt.

Bandaríkin heyja stríð vegna olíu

13. 5. 2015, 18:46

Fyrir stuttu skrifaði ég samantekt fyrir Stundina um uppruna ISIS. Þar fullyrti ég að í Miðausturlöndum þoli Bandaríkin ótrúlegar óvinsældir vegna gegndarlausra íhlutana sem áttu að tryggja stjórn þeirra og flæði olíu þaðan til iðnríkja.

Í athugasemd við greinina er þetta dregið í efa. Þar er réttilega bent á að Bandaríkin kaupa ekki mikið af olíu sinni frá Miðausturlöndum og að óvinsældirnar eru eldri en Íraksstríðið. Þetta er satt og rétt en segir þó ekki alla söguna, og gefur mér tækifæri til að reifa efni sem ekki passaði í upphaflegu greinina.

Fyrst ber að nefna álit mætra manna á innrásinni sjálfri nú þegar áróðursstríðinu er lokið. Ræðuhöfundur úr Bush-stjórninni sagði af Cheney og Ahmed Chalabi, síðar olíumálaráðherra Írak, að þeir hefðu „varið löngum stundum saman, að velta fyrir sér möguleikanum á Írak sem liti til vesturs: viðbótaruppsprettu olíu, annar valkostur fyrir Bandaríkin sem voru háð Sádi-Arabíu, sem var álitin óstöðug.‟ Bandaríski herforinginn John Abizaid, fyrrum yfirmaður CENTCOM, sagði í pallborði að „auðvitað snerist [Íraksstríðið] um olíu‟. Öldungardeildarþingmaðurinn Chuck Hagel, síðar varnarmálaráðherra Obama, lýsti því yfir að hvað sem fólk segði þá væru Bandaríkin „auðvitað‟ að berjast fyrir olíu. „Við fórum ekki [til Írak] fyrir fíkjurnar.‟ Alan Greenspan segist „leiður‟ yfir að það sé álitið pólitískt „óþægilegt‟ að viðurkenna „það sem allir vita: að Íraksstríðið snerist að miklu leyti um olíu.‟ Continue reading

Smoke-and-fire-from-an-Is-017

Ísland sendir fólk nauðugt til Gaza

10. 7. 2014, 20:02

Íbúar Gaza eru sennilega kúguðustu manneskjur heims. Eftir stríð við Ísraela 1967 voru þeir hraktir þangað og hafa sætt ítrekuðum árásum síðan. Ein þeirra varði í þrjár vikur eftir jólin 2008 og kostaði fjórtánhundruð Palestínumenn lífið. Þegar Palestínumenn héldu fyrstu frjálsu kosningar Arabaheimsins 2006 handtóku Ísraelar hundruð frambjóðenda, aðallega Hamas-liða, og þegar í ljós kom að Hamas hefði samt unnið var Palestínumönnum refsað. Það ár voru 660 Palestínumenn drepnir og áttahundruð næsta árið í gegndarlausum loftárásum. Eftir árásahrinuna “Steypt blý” 2008-9 voru allar vatnslagnir Gaza í rúst, en Ísraelar bönnuðu flutninga á varahlutum inná svæðið. Gaza er fangelsi.

Árið 2009 slapp þó einn maður úr þessu fangelsi: Ramez Rassas. Fyrir utan að vera íbúi í einni grimmustu herkví heims hafði hann skjöl sem staðfestu að hann sætti ofsóknum þar inni. Hann flýði til Evrópu og sá fram á betra líf. Ramez bað um vernd sem flóttamaður í Noregi. Hér hefði sagan átt að enda, en þetta var bara blábyrjunin. Í þrígang var honum neitað. Hann fór því til Íslands, en var sagt að Norðmenn hlytu að vita hvað þeir væru að gera. Ramez svaraði til að þeir hygðust senda hann aftur til Gaza. Honum var sagt að það gæti ekki verið. Auðvitað yrði vel farið með hann! Continue reading